Gminny Program Opieki nad Zabytkami jest opracowywany i uchwalany przez Radę Gminy na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stanowi element lokalnej polityki rozwoju i ma na celu zapewnienie skutecznej ochrony zabytków, a także ich odpowiednie wykorzystanie w życiu społecznym, gospodarczym i edukacyjnym. Program obejmuje planowe działania związane z badaniem, konserwacją, restauracją i utrzymaniem obiektów zabytkowych oraz krajobrazu kulturowego. Uwzględnia również zadania związane z popularyzacją wiedzy o dziedzictwie, jego promocją i włączaniem mieszkańców w proces opieki nad zabytkami.
Dokument ten nie jest jedynie formalnym obowiązkiem gminy – jego realizacja służy poprawie stanu zachowania zabytków, eksponowaniu walorów krajobrazu kulturowego oraz budowaniu lokalnej tożsamości. Dzięki programowi zabytki stają się integralną częścią planowania przestrzennego i rozwoju gminy, a ich obecność podnosi atrakcyjność regionu zarówno dla mieszkańców, jak i dla turystów. W praktyce oznacza to, że gmina podejmuje działania wspierające właścicieli i użytkowników zabytków, koordynuje prace konserwatorskie, a także promuje dziedzictwo jako wartość wspólną i źródło dumy lokalnej społeczności.